3 beginner tips om je klassieke (Spaanse) gitaar zelf af te stellen
Speelt je klassieke of Spaanse gitaar niet meer zoals je gewend bent? Last van fret buzz, voelt de actie oncomfortabel hoog of juist te laag, of klinken akkoorden onzuiver terwijl je gitaar wél goed gestemd is? Dan is de kans groot dat je gitaar toe is aan een nieuwe setup. Maak je geen zorgen, veel van deze dingen kun je zelf aanpakken, mits je weet waar je op moet letten. In deze blog helpen we je in drie overzichtelijke stappen met het afstellen van je concertgitaar, zodat hij weer klinkt, speelt én oogt zoals het hoort.
Stap 1. Het afstellen van de truss rod
We beginnen bij het hart van je setup: de hals. Een te holle of te bolle hals veroorzaakt bijna altijd fret buzz, al is het zo dat klassieke gitaren hier minder last van hebben dan staalsnarige westerngitaren. Klassieke gitaren maken namelijk gebruik van nylon snaren, welke minder kracht op de hals uitoefenen dan stalen snaren. Je controleert de hals van je instrument het nauwkeurigst met een speciale truss rod ruler – een lineaal waarmee je de bolling van de hals precies kunt meten. Heb je deze niet? Houd de gitaar vast in speelpositie, stem hem in de gewenste tuning en druk vervolgens de eerste en twaalfde fret tegelijk in. Je kunt hiervoor het makkelijkst een capo gebruiken op de eerste fret. Je kijkt vervolgens naar de ruimte bij de zevende fret. De ideale afstand tussen de fret en de snaar is zo groot als de dikte van een visitekaartje (ongeveer 0,25 mm).
Wanneer de ruimte te groot is, staat de hals in een forward bow (“U-shaped bow”) en moet de truss rod met de klok mee worden aangedraaid. Is er helemaal geen ruimte, dan staat de hals in een back bow (“N-shaped bow”) en moet de spanning tegen de klok in iets worden verminderd. De truss rod van een klassieke gitaar bevindt zich meestal aan de body-kant van de hals. Zorg dat je aanpassingen altijd maakt in kleine stappen, van bijvoorbeeld een kwart slag.
Let op, want niet elke klassieke gitaar heeft een truss rod. Dit komt doordat nylon snaren vaak te weinig spanning geven om de hals te verbuigen. Heb je toch een probleem met de hals geconstateerd? Overweeg dan een setje snaren met een andere tension, of breng je instrument langs bij één van onze locaties ter controle. Een massieve hals rechtzetten vergt namelijk gespecialiseerd gereedschap en ervaring.
Stap 2. Het aanpassen van de snaaractie – de hoogte van de snaren
Heb je de hals correct afgesteld? Dan is het nu tijd om naar de actie te kijken – de hoogte van de snaren ten opzichte van de frets. Speelt de gitaar te zwaar? Dan is de actie waarschijnlijk te hoog. Speelt hij juist te licht? Dan moet het brugzadel iets worden verhoogd, bijvoorbeeld met een kleine houten shim onder het brugzadel. Een veelgebruikte richtlijn voor de snaaractie is ongeveer 4,0 mm (10/64e inch) aan de lage E-kant en 3,0 mm (7,5/64e inch) aan de hoge E-kant, gemeten bij de twaalfde fret.
In de praktijk moet de actie meestal worden verlaagd. Bij akoestische gitaren gebeurt dat door een heel klein stukje van de onderkant van het brugzadel af te schuren. Hierbij is nauwkeurig werken belangrijk. Verwijder eerst de snaren en haal het brugzadel voorzichtig uit het brugslot. Markeer met een potlood hoeveel materiaal je wilt verwijderen. Een aanpassing van 0,5 mm maakt vaak al een groot verschil voor de actie. Schuur vervolgens de onderkant van het zadel op een vlak oppervlak, zoals een stuk fijn schuurpapier op een vlakke werkbank.
Zorg dat je perfect recht schuurt. Wanneer de onderkant van het zadel scheef afgeschuurd wordt kan dat bij een elektro-akoestische gitaar tot ongelijk contact met het onderliggende piezo-element leiden. Dit resulteert in volumeverlies van de pickup en/of een verstoorde balans tussen de snaren. Na het schuren plaats je het zadel terug, waarna het tijd is om de gitaar grondig schoon te maken.
Let op: in sommige gevallen ontstaat er fret buzz wanneer de open snaar wordt gespeeld. Dit duidt op een probleem met de topkam, wat zonder specialistisch gereedschap lastig is om zelf op te lossen. Maak in dat geval een afspraak met een gitaarreparateur in jouw stad of dorp via het contactformulier – wij helpen je graag verder.
Stap 3. Het schoonmaken van de gitaar
Het is nu tijd om de gitaar grondig schoon te maken. De meeste klassieke gitaren hebben een rosewood (palissander) of ebony (ebben) toets, welke je het beste kunt reinigen met extra fijn staalwol (0000). Nadat alle aanslag van het fretboard is verwijderd kun je de frets polijsten zodat deze weer mooi glanzen. In onze werkplaats gebruiken we hiervoor speciale polijstdoekjes en schuurblokjes. Zorg dat je het hout van het fretboard goed afschermt om beschadigingen te voorkomen. Als laatste kun je de toets conditioneren met onze Fretboard Care Wax, een volledig natuurlijke bijenwas die zorgt dat het hout in goede conditie blijft. Heb je dit niet? Geen zorgen, want deze kun je bestellen op de website van Wheel of Fifths.
Terwijl de bijenwas intrekt kun je de rest van de gitaar schoonmaken. Nu de snaren eraf zijn kom je makkelijk bij plekken waar stof zich graag verzamelt. Gebruik een licht vochtige microvezeldoek om de klankkast schoon te maken. Nadat alles schoon en droog is kun je nieuwe snaren plaatsen en stem je de gitaar in de gewenste tuning.
En… klaar!
Gefeliciteerd, je klassieke gitaar is nu volledig afgesteld! Als je alle stappen zorgvuldig hebt doorlopen, zul je merken dat je gitaar direct prettiger speelt en veel zuiverder klinkt. Toch kunnen sommige problemen blijven bestaan, bijvoorbeeld wanneer frets niet helemaal vlak zijn, de topkam nét niet op de juiste hoogte zit of wanneer de brug of hals extra aandacht nodig heeft. Dat soort zaken vragen vaak om vakmanschap.
Wil je jouw gitaar écht in topconditie brengen? Onze reparateurs staan klaar om je verder te helpen. Ook voor gespecialiseerd onderhoud kun je bij ons terecht – of het nu gaat om het repareren van een kapotte output jack, het installeren van een akoestische pickup, een uitvoerige fretjob of iets compleet anders. Via het contactformulier plan je eenvoudig een afspraak bij één van onze negen locaties. We zijn gevestigd in Amsterdam, Boxtel, Ewijk, Groningen, Heerenveen, Heino, Leeuwarden, Rotterdam en Utrecht. Bij elke afstelbeurt ontvang je een onderhoudsboekje waarin je precies leest hoe we je gitaar hebben afgesteld en onderhouden. Meestal ligt je gitaar binnen één tot twee werkdagen weer klaar.
